Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinlikte, TÜBA Üyesi Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Açılış konuşmalarını İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Prof. Dr. İsmail Koyuncu gerçekleştirdi.

Ortak tarihsel birikim vurgulandı

Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca güncel diplomatik temaslara ve ticari anlaşmalara dayanmadığını ifade etti. Akdeniz’in ortak tarihi, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimlerin ilişkileri çok katmanlı bir zemine oturttuğunu belirtti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve finansal bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci değerlendirdi.

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını kaydetti.

Bilimsel iş birliği ve bilim diplomasisi

Konuşmasında tarihsel belgelerin önemine dikkat çeken Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan diplomatik raporlara dayanan eserin, Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu belirtti.

Koyuncu ayrıca Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine özel vurgu yaptı. Roma’da katıldığı, Avrupa Birliği destekli Water4All projesine ilişkin bilgi verdi. Ortak yeni proje önerilerinin sunulduğunu ve üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki iş birliğinin artırılmasının önemini ifade etti.

Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi. Bilim diplomasisinin ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirmede temel araçlardan biri olduğunu belirten Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını kaydetti. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) da değindi.

Tarihçi ve akademisyenlerin sunumları

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini, modern dönemde ticaretteki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve finansal ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine bir sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi ise Türkiye-İtalya ticaret ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Araştırmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre, Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticaret ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair değerlendirmelerde bulundu. Programın kapanış konuşmasını ise Gaetano Sabatini yaptı.