İçeriğe atla
Muş Radar
Muş22 Kasım 2026, Pazar
Teknoloji

TÜBA Başkanı Şeker, COP31’de İklim ve Sağlık Politikalarında Bilim Akademilerinin Rolünü Anlattı

TÜBA Başkanı Şeker, COP31'de iklim-sağlık politikalarında bağımsız bilimsel danışmanlık ve eşitlikçi iş birliğinin önemine dikkat çekti.

Muş 2 dk okuma
TÜBA Başkanı Şeker, COP31'de İklim ve Sağlık Politikalarında Bilim Akademilerinin Rolünü Anlattı

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen “İklime Dirençli Sağlık Sistemleri için Bilim ve Liderlik” başlıklı uluslararası etkinlikte TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker konuştu. Şeker, bilim akademilerinin bağımsız danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birlikleri yoluyla iklim-sağlık politikalarında etkin rol alması gerektiğini savundu.

İklim krizinin sağlık boyutu

Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini, gıda ve su güvenliğini tehdit ettiğini ve bazı bulaşıcı hastalıkların yayılmasını artırdığını belirtti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında dünya genelinde her yıl yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandı. Yaşlılar, çocuklar, açık havada çalışanlar ve kaynakları sınırlı topluluklar en savunmasız gruplar olarak öne çıktı. Şeker, çözüm için insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını birlikte ele alan “Tek Sağlık” yaklaşımının bir yönetişim modeline dönüşmesi gerektiğini ifade etti.

Bilim ile politika arasında köprü

Şeker, akademilerin katkısını üç başlıkta değerlendirdi. Birincisi, bağımsız bilimsel danışmanlığın politika yapım süreçlerine daha fazla dahil edilmesidir. TÜBA’nın 2020 yılında yayımladığı “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan “COP31 Eylem Gündemi Hedefleri: Sentez Raporu” bu çalışmaların örnekleri olarak anıldı. İkincisi, önleyici sağlık hizmetleri ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesidir. Şeker, Türkiye’de TÜBA, TÜBİTAK ve TÜSEB arasındaki tamamlayıcı rollerin bu iş birliğine örnek olduğunu söyledi. Üçüncüsü, eşitlikçi uluslararası bilimsel iş birliğidir. Her ülkenin kendi kanıtını üretebilmesi ve önceliklerini belirleyebilmesi gerektiğini vurgulayan Şeker, iklime dayanıklı sağlık sistemlerinin dışarıdan hazır alınamayacağını belirtti.

Somut öneriler

Panelin moderatörlüğünü ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau yaptı. Dzau’nun düşük ve orta gelirli ülkelerde akademilerin etkisini nasıl artırabileceğine dair sorusuna yanıt veren Şeker, üç öneride bulundu. Sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulması ve akademilerin bu konseylerin bilimsel sekreterliğini üstlenmesi önerildi. Ülkelerin kendi koşullarını yansıtan bölgesel veri ve araştırma kapasitesi geliştirilmesi istendi. Ayrıca düşük ve orta gelirli ülke araştırmacılarının uluslararası projelerde araştırma sorularını belirleyen eşit ortaklar olarak yer alması gerektiği belirtildi. Şeker, yanıtını “Konseyler kurun, veri üretin, insanlara yatırım yapın.” sözleriyle tamamladı.

Başarının ölçütü

Şeker, iklim-sağlık alanındaki başarının üretilen strateji sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini söyledi. Akademilerin görevinin yalnızca rapor hazırlamak olmadığını, hükümetlerin önceliklerini belirlemesine, politikalarının etkisini değerlendirmesine ve ilerlemeyi izlemesine yardımcı olmak olduğunu ifade etti.

Okumaya Devam Edin